અનન્યા/080913/દેશ-દુનિયા

.

અનન્યા/080913/દેશ-દુનિયા


* ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી (આઈટી), ટેલિકોમ, રીટેઈલ, ફાર્મા- હેલ્થકેર આદિ ક્ષેત્રોનાં નામ મીડિયામાં મોખરે રહે છે. ભારતમાં આઈટી ક્ષેત્રના વિકાસ પર સૌની નજર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રના ઉતારચઢાવની અસર આઈટી કંપનીઓ પર પડતી હોવા છતાં તેમનો મોભો અનોખો છે. ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી (આઈટી) ફિલ્ડમાં ભારતની મોખરાની આઈટી કંપનીઓમાં ટીસીએસ (ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીઝ), ઇન્ફોસિસ, વિપ્રો, સત્યમ, એચસીએલ આદિનો સમાવેશ થાય છે. * * * * * * અનન્યા/080913/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

*  *  **
* ઓગસ્ટ, 2008માં ચીનની રાજધાની બીજિંગ (બેઈજિંગ / બાઈજિંગ)માં યોજાયેલ 2008 સમર ઓલિમ્પિક્સ ગેઈમ્સના લીધે ચીન (ચાઈના – China) તાજેતરમાં સમાચાર જગતમાં ગાજતું રહ્યું છે.

વિશ્વનો આ 29મો ઓલિમ્પિક રમતોત્સવ ભારત માટે શુકનવંતો રહ્યો. 108 વર્ષના ઓલિમ્પિક ગેઈમ્સના ઈતિહાસમાં ભારતને પ્રથમ વખત વૈયક્તિક સુવર્ણચંદ્રક નસીબ થયો. ભારતના શુટર અભિનવ બિંદ્રાએ 10 મીટર એર રાઈફલ શુટિંગ ઇવેન્ટમાં ગોલ્ડ મેડલ જીતી દેશની શાન વધારી. અભિનવ બિંદ્રા ઓલિમ્પિકમાં ભારતના વ્યક્તિગત સુવર્ણચંદ્રક જીતનાર પ્રથમ સ્પર્ધક બન્યા. ચીન ઓલિમ્પિક રમતોત્સવમાં ભારતને કુલ ત્રણ વ્યક્તિગત ચંદ્રકો પ્રાપ્ત થયા તે ખુશીની વાત.

બીજિંગના 2008 સમર ઓલિમ્પિક્સમાં 51 સુવર્ણ ચંદ્રકો સાથે ચીન પ્રથમ અને 36 સુવર્ણ ચંદ્રકો સાથે અમેરિકા – યુએસએ – બીજા સ્થાને રહ્યા. આ ઓલિમ્પિક રમતોત્સવમાં કુલ 100 ચંદ્રકો જીતવા છતાં યજમાન દેશ ચીનની હાલત ‘કભી ખુશી કભી ગમ’ જેવી થઈ છે. આ રમતોત્સવ પાછળ ચીન સરકારને 70 બિલિયન ડોલરથી વધારે ખર્ચ થઈ ગયો છે. ગમની વાત એ છે કે કે ચીન સરકાર દેશના સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષણ અને પર્યાવરણ સંવર્ધન પાછળ કુલ વાર્ષિક 35 બિલિયન ડોલર માંડ ખર્ચી શકે છે!!! * * * અનન્યા/080913/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

અનન્યા/080614/દેશ-દુનિયા

.
* સુનીલ મિત્તલની ભારતની આગેવાન ટેલિકોમ કંપની ભારતી એરટેલ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રમાં વિશ્વની પ્રમુખ કંપનીઓ સાથે તાલ મિલાવી રહી છે. ભારતી એરટેલ ભારત અને યુરોપ વચ્ચે હાઇ બેંડવિડ્થ ઓપ્ટિકલ ફાઇબર ગેઇટવેના નિર્માણમાં સહયોગ આપશે. આ ભગીરથ કાર્યમાં એટીટી (યુએસએ) અને બીટી ગૃપ (યુકે) જેવી જાયંટ મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓ સાથે ભારતી એરટેલ જોડાશે. * * * અનન્યા/080614/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* ભારતીય ટેલિવિઝન પર અગ્રણી ટીવી ચેનલોમાં પ્રણય રોય (પ્રન્નોય રોય) નું એનડીટીવી ગ્રુપ આગલી હરોળમાં છે. પ્રણય રોય – રાધિકા રોયના એનડીટીવી NDTV ગ્રુપની એનડીટીવી ઇમેજીન (NDTV Imagine) ફિલ્મ નિર્માણ ક્ષેત્રે ઝુકાવી રહી છે. હોમ વિડિયો તથા થિયેટર બંને સેગ્મેન્ટ માટે એનડીટીવી ફિલ્મો બનાવશે તેવું મનાય છે. ભારતમાં બાળકો માટેની ટીવી ચેનલ્સમાં સ્પર્ધા વધી રહી છે. હંગામા ટીવી, પોગો અને કાર્ટૂન નેટ વર્ક સામે વાયાકોમ 18ની નિકોલડીઓનનો ગ્રોથ રેટ સારો રહ્યો છે. * *

* યુનાટેડ નેશન્સ (UN – United Nations) ના નેજા નીચે ગયા વર્ષે વિશ્વના પર્યાવરણના સંરક્ષણ માટે ‘Caring for the Climate’ મુવમેન્ટ શરૂ કરાઈ છે. તેમાં વિશ્વના 200થી મોટા ઉદ્યોગોએ ભાગ લીધો છે. ભારતમાંથી ટાટા સ્ટીલ (ટાટા ગ્રુપ ઓફ કંપનીઝ) અને ઓએનજીસી બે કંપનીઓએ તેમાં સહયોગ માટે જાહેરાત કરી છે. બંને કંપનીઓ પ્રતિ વર્ષ પોતાના કાર્બન એમિશનના આંકડા જાહેર કરશે. * * અનન્યા/080614/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* યુએસએ (યુનાટેડ સ્ટેટસ ઓફ અમેરિકા – USA) ની સબ-પ્રાઈમ ક્રાઇસિસનાં પરિણામો હજી ‘આફ્ટર-શોક્સ’ આપી રહ્યાં છે. સબ-પ્રાઈમ ક્રાઇસિસને લીધે અમેરિકન બેંકિંગ ઇંડસ્ટ્રી અને ફાઇનાંશિયલ કંપનીઓએ ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.

અમેરિકા સ્થિત યુનાઇટેડ નેશન્સના ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (આઇ એમ એફ – IMF)ના અંદાજ પ્રમાણે અમેરિકન અર્થવ્યવસ્થાને નુકશાન એક ટ્રીલિયન ડોલર જેટલું છે. જો કે બીજી કેટલીક સંસ્થાઓ આ નુકશાન 400 બિલિયન ડોલર સુધી આંકે છે. આ વર્ષના પ્રથમ ત્રણ મહિનામાં મેરિલ લિંચ દ્વારા 200 મિલિયન ડોલરથી પણ વધુ નુકશાનનો અંદાજ છે. * * * અનન્યા/080614/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

અનન્યા/080607/દેશ-દુનિયા

.
* જો ભારતની જીડીપી (Gross Domestic Product – GDP of India) નો વૃદ્ધિદર 7 થી 8 ટકા જેટલો રહે, તો 2025 સુધીમાં ભારતની એનર્જીની જરૂરત લગભગ બમણી થશે અને 2035 સુધીમાં તે ચાર ગણી વધી ગઈ હશે! * * *

* ભારતીય કંપનીઓ અને ભારતમાં કારોબાર કરતી મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓ માર્કેટિંગ વ્યુહ રચનાઓ (માર્કેટિંગ સ્ટ્રેટેજીઝ) માં અવનવા ફેરફાર કરતી રહે છે.

મોબાઇલ ફોન કંપની હચને જ્યારે વોડાફોન દ્વારા ખરીદવામાં આવી ત્યારે કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને તેનાં નામ અને લોગો (logo) બદલવામાં આવ્યાં હતાં. હમણાં શોપર્સ સ્ટોપના લોગોને બદલવામાં આવ્યો તેની એડ “અનન્યા”ના વાચકોએ ટીવી પર જોઇ હશે. સિયેટ ટાયર કંપનીએ પણ પોતાના લોગોમાં ફેરફાર કર્યો છે. અત્યારના ‘એનર્જી’ના મુદ્દાને ધ્યાનમાં રાખી CEAT શબ્દમાં E અક્ષરને વિશેષ ‘યુવાન અને એનર્જેટિક’ બનાવાયો છે. પણ સિયેટને આમ યુવાન બનવાનો ખર્ચો 40 કરોડને આંબશે! વર્ષોથી આપણે ગોદરેજ (Godrej) ના લોગોને એકધારા કાળા રંગમાં જોતાં આવતાં હતાં. ગોદરેજના લોગોને પણ યુવાની ફૂટી છે! તેનાં રંગરૂપમાં સો કરોડના ખર્ચે નિખાર આવ્યો છે. ક્રિકેટશોખીનોએ તાજેતરમાં ‘આઇપીએલ’ (IPL Indian Premier League) ની T-20 ક્રિકેટ ટુર્નામેન્ટની 20-20 ક્રિકેટ મેચો ટેલિવિઝન પર જોઇ હશે. (ક્રિકેટ મેચો કે ક્રિકેટ મેચીઝ લખું? માફ કરજો, આ મૂંઝવણ હંમેશા રહેશે.) આઈપીએલની ક્રિકેટ મેચો દરમ્યાન ગોદરેજના નવા રંગીન લોગોની એડ વારંવાર દર્શકોની નજરે ચડી હતી. ** * * અનન્યા/080607/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં વિશ્વની સૌથી મોટી મોબાઇલ ફોન સર્વિસ કંપની ચીન (China) ની ‘ચાઇના મોબાઇલ’ છે. ચાઇના મોબાઇલના સાડત્રીસ કરોડ ગ્રાહકો છે. * * *

* અનિલ અંબાણીના સંચાલનમાં રિલાયન્સ એડીએ ગ્રુપ મનોરંજન ક્ષેત્રમાં ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. રિલાયન્સ એડીએના રિલાયન્સ બિગ એન્ટરટેઇનમેન્ટ (RBEL) દ્વારા 100 મિલિયન ડોલરનું રોકાણ કરવાનું આયોજન છે. તે અંતર્ગત અમેરિકાના વોશિંગ્ટન, શિકાગો આદિ શહેરોમાં 200 થી વધુ સિનેમાગૃહ ખરીદવામાં આવ્યાં છે.

વળી રિલાયન્સ RBEL હોલિવુડના ટોપ સ્ટાર્સને લઈને જંગી બજેટના ફિલ્મ નિર્માણમાં પણ ઝુકાવવાનું છે. વિલ સ્મિથ, ટોમ ક્રુઝ, જ્યોર્જ ક્લુની આદિ અભિનેતાઓનાં નામ રિલાયન્સ એડીએ RBEL સાથે સંભળાઈ રહ્યાં છે.* * * અનન્યા/080607/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

અનન્યા/ 080322/દેશ-દુનિયા

*

.

ભારતીય બેંકિંગ ઉદ્યોગમાં ભારે સ્પર્ધાનું વાતાવરણ છે. ભારતની સૌથી મોટી બેંક ભારત સરકારના નિયંત્રણ નીચેની સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇંડિયા (એસબીઆઈSBI – State Bank of India)  છે. એસબીઆઈની એસ્ટેટસ સાડા પાંચસો લાખ કરોડ રૂપિયાથી પણ વધુ છે.

ભારતની અન્ય રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકોમાં કેનેરા બેંક અને પંજાબ નેશનલ બેં પ્રત્યેકની એસ્ટેટ લગભગ 160 લાખ કરોડ રૂપિયાની છે.  ભારતમાં ખાનગી બેંકોમાં આઈસીઆઈસીઆઈ (ICICI) સૌથી વધુ એસ્ટેટસ આશરે સાડા ત્રણસો લાખ કરોડ રૂપિયા ધરાવે છે અને એચડીએફસી (HDFC) બેંક બીજા ક્રમે છે.

ભારતમાં બેંકિંગ વ્યવસાયમાં કારોબાર કરતી વિદેશી બેંકોમાં સ્ટેનચાર્ટ (StanChart), સીટી બેંક (City Bank) તથા એચએસબીસી (HSBC) નાં નામ મોખરે છે.  *  * * અનન્યા/080322/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *  

* * ભારત સરકારના નાણાં મંત્રી ચિદંબરમના આ વર્ષના બજેટમાં ટેલિકોમ અને બ્રોડબેન્ડ ઇન્ટરનેટના વિસ્તરણ માટે જોગવાઈ છે. ઇન્ડિયન ગવર્નમેન્ટ હસ્તકના બીએસએનએલ (BSNL) ની બ્રોડબેન્ડ સેવાઓ હવે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પહોંચાડાશે. ભારત સરકાર દેશભરમાં બ્રોડબેન્ડ ઇન્ટરનેટ સેવા આપતાં એક લાખ જેટલાં સેંટર્સ શરૂ કરશે. કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સના નામે ઓળખાનાર આ સેંટર્સ પર બીએસએનએલ બ્રોડબેન્ડ ઇન્ટરનેટ દ્વારા જમીનના દસ્તાવેજો (Land Records) ની કામગીરી ઉપરાંત વીજળી બિલો ભરવા જેવી સેવાઓ ઉપલબ્ધ થશે. * * * * * અનન્યા/080322/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

*  *  * દુનિયામાં રાજકારણ અને અર્થવ્યવસ્થા અજબગજબના રંગ બતાવે છે. વિશ્વની નજર અત્યારે ચીન પર છે. ચીનમાં રાજધાની બેઇજિંગમાં ઓલિમ્પિક ગેમ્સનાં પડઘમ બાજી રહ્યાં છે. પરંતુ ચીન સરકાર દ્વારા તાજેતરનાં કેટલાક પગલાંઓ આઘાતજનક છે. ચીન દ્વારા તિબેટની ધરતી પર થઈ રહેલ દમનને દુનિયાના અગ્રણીઓ વખોડી રહ્યાં છે. આફ્રિકા ખંડના દેશ સુદાનમાં થઈ રહેલ અત્યાચારમાં ચીન અપરોક્ષ રીતે સંકળાયેલ હોવાનો આક્ષેપ છે. યુરોપિયન દેશોનો સમૂહ ચીન પર નારાજ છે.”અનન્યાના વાચકોને કદાચ બ્રિક સંક્ષિપ્તરૂપ વિશે જાણકારી હશે. વિશ્વની ઇકોનોમીનાં  બદલાતાં સમીકરણોમાં  બ્રિક (બ્રાઝિલ, રશિયા, ઇન્ડિયા, ચીન) (BRIC – Brazil, Russia, India, China) દેશોને નજરઅંદાજ કરવું અમેરિકા માટે અઘરું છે. અમેરિકા માટે ચીન સાથેના ખાટામીઠા સંબંધો વચ્ચે વાણિજ્ય-ઉદ્યોગના લાભોની મીઠાશ લોભામણી છે. છતાં અમેરિકન કોંગ્રેસના સ્પીકર દ્વારા ચીનની તિબેટનીતિની ટીકા સૂચક છે. આફ્રિકન દેશ સુદાનમાં ઓઇલ પ્રોજેક્ટસ ખનિજ તેલ ક્ષેત્રો માં ચીનનું જંગી રોકાણ છે. હોલિવુડના પ્રતિષ્ઠિત ફિલ્મ ડાયરેક્ટર સ્ટીવન સ્પિલબર્ગને ચીનને સુદાન મુદ્દે અપીલ કરવી પડે તે પણ સૂચક નથી?  યુરોપના દેશો પણ ચીનની નીતિઓનો ખુલ્લંખુલ્લા વિરોધ કરવા લાગ્યા છે. ચીનમાં યોજાનારા આગામી ઓલિમ્પિક્સ રમતોના બહિષ્કારનો સૂર પણ સંભળાઈ રહ્યો છે.  *  *  * * * * અનન્યા/080322/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * રોમાંચક સાયંસ ફિક્શનના સિદ્ધહસ્ત લેખક આર્થર સી. ક્લાર્કનું શ્રીલંકામાં અવસાન થયું છે. સાયન્સની પ્રગતિની ભવિષ્યવાણીને પોતાની વિજ્ઞાન કથાઓમાં મૂકનાર બ્રિટીશ લેખક ક્લાર્ક 90 વર્ષના હતા. ઇંગ્લેન્ડમાં જન્મેલ આર્થર સી. ક્લાર્ક છેલ્લા પચાસેક વર્ષથી શ્રીલંકામાં રહેતા હતા. અનન્યા અને મધુસંચયના વાચકો મેટ્રો-ગોલ્ડવિન-મેયર એમજીએમ (MGM) ની ફિલ્મ 2001 અ સ્પેસ ઓડેસીને જાણે છે.

હોલિવુડના વિખ્યાત ફિલ્મ દિગ્દર્શક સ્ટેન્લી કુબ્રિકની ફિલ્મ 2001 અ સ્પેસ ઓડેસી ઉત્તમોત્તમ ફોટોગ્રાફી અને થીમ મ્યુઝિક માટે પ્રશંસા પામી હતી. આ ફિલ્મ આર્થર સી. ક્લાર્કની નવલકથા પર આધારિત હતી. ફ્યુચર સાયન્સ અને સ્પેસ ટ્રાવેલના વિષયોમાં નિષ્ણાત અંગ્રેજી લેખક આર્થર સી. ક્લાર્કના 100થી વધારે પુસ્તકો પ્રસિદ્ધ થયાં છે. *  *  *  *   * * * અનન્યા/080322/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * * *    *   * *     * *     **    **

અનન્યા/080315/દેશ-દુનિયા

.

અનન્યા/080315/દેશ-દુનિયા

* * * ભારતમાં મહાનગરોનાં આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટસની કાયાપલટ થઈ રહી છે.

દેશની અગ્રણી ખાનગી કંપનીઓ દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલોર અને હૈદ્રાબાદનાં ઇંટરનેશનલ એરપોર્ટસનું આધુનિકીકરણ કરી રહી છે.

હૈદ્રાબાદનું અદ્યતન રાજીવ ગાંધી ઇંટરનેશનલ એરપોર્ટ હવે ખુલ્લું મૂકાયું છે. તેની ડિઝાઇન નોર્વે અને હોંગકોંગની કંપનીઓએ તૈયાર કરેલ છે. * ** * * અનન્યા/080315/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * * *

* * ભારતની રાજધાની દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્રની રાજધાની મુંબઈ વિશ્વના પ્રોપર્ટી માર્કેટમાં ચમકી રહ્યાં છે. મુંબઈના નરીમાન પોઇન્ટ અને દિલ્હીના કોનોટ પ્લેસની બિઝનેસ લોકાલિટીઝમાં પ્રોપર્ટીના ભાવ વિશ્વનાં શ્રેષ્ઠ બજારો સાથે સ્પર્ધા કરે છે.

નરીમાન પોઇન્ટ અને  કોનોટ પ્લેસની બિઝનેસ પ્રોપર્ટીની ગણના વિશ્વની મોંઘામાં મોંઘી પ્રોપર્ટીમાં થાય છે.

* * * અનન્યા/080315/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* *  ગ્લોબલાઈઝેશનના જમાનામાં લોકલ માર્કેટસને સમજવાં કેટલાં જરૂરી છે તે વાત મલ્ટીનેશનલ કંપનીઝ હવે સારી રીતે સમજે છે.

અમેરિકન બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ કોકા કોલા, પેપ્સી અને કેલોગ્ઝને ભારતમાં માર્કેટિંગ ક્ષેત્રે થયેલા કડવા અનુભવો આ હકીકતને ટેકો આપે છે.  મેકડોનાલ્ડ જેવી જાયન્ટ અમેરિકન કંપનીએ પણ ભારતના માર્કેટને સમજવા અઘરી કવાયતો કરવી પડે છે.

ભારતીય ટેલિવિઝનના પડદે ટીવી ચેનલ્સને પણ આ વાત લાગુ પડી છે. અમેરિકામાં લોકપ્રિય વોલ્ટ ડિઝની (Walt Disney) કંપનીની બાળકો માટેની ચેનલને ભારતમાં સફળતા માટે ભારે પ્રયત્નો કરવા પડ્યા.

ટર્નરની બાળકો માટેની બે ચેનલોએ એક તબક્કે તો 70% સુધીનો માર્કેટ શેર લઈ લીધો હતો. ટર્નરની આ બે ચેનલ્સ હતી કાર્ટૂન નેટવર્ક (Cartoon Network) તથા પોગો (Pogo).

રોની સ્ક્રુવાલાની કંપની યુટીવી (UTV) ની બાળકો માટેની ચેનલ હંગામાએ પણ આ સ્પર્ધામાં ઝડપી સરસાઈ લીધી. છેવટે ડિઝનીએ યુટીવીની હંગામા ચેનલ ખરીદી લીધી. તાજેતરના સમયમાં હંગામાનો માર્કેટ શેર કાર્ટૂન નેટવર્કની લગોલગ પહોંચી ગયો છે. * * * અનન્યા/080315/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * * *    *   * *     * *     **    **

અનન્યા/080315/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.

અનન્યા/080315/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

આજકાલ

અમેરિકાના આર્થિક-વાણિજ્ય પ્રવાહોને તથા અમેરિકન ડોલરની નબળી સ્થિતિને વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાઓ અદ્ધર શ્વાસે જોઈ રહી છે. “અનન્યા”ના આગલા અંકોમાં આપે વિશ્વના આર્થિક પ્રવાહોની માહિતી મેળવેલ છે.

અમેરિકન અર્થતંત્રની માંદગી વિશ્વભરને (ભારતને પણ) વધતી-ઓછી પ્રભાવિત કરવા લાગી છે. એટલી નિરાંત કે, ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા છેક ચિંતાજનક સ્થિતિમાં તો નથી જ.

ક્યાં એક જમાનામાં વિદેશી હુંડિયામણ (ફોરેન એક્ષ્ચેંજ)ની કારમી અછત અને ક્યાં આજની માલામાલ છત!

પચાસ વર્ષ પહેલાંના ભારત પર નજર નાખીએ.

1957માં ભારતના મશહૂર ફિલ્મ ડાયરેક્ટર મહેબૂબ દ્વારા બોલિવુડમાં નિર્મિત હિન્દી ફિલ્મ ‘મધર ઇન્ડિયા’ દુનિયામાં પ્રશંસા પામી.

1958ના અમેરિકાના એકેડેમી એવોર્ડઝ – ઓસ્કાર એવોર્ડઝ (Oscar Awards) માટે ‘મધર ઇન્ડિયા’ નામાંકિત થઈ હતી.

ઓસ્કાર એવોર્ડઝ સમારંભ માટે મહેબૂબ ખાન, તેમનાં પત્ની સરદાર તથા ‘મધર ઇંડિયા’નાં મુખ્ય અભિનેત્રી નરગીસ – આમ ત્રણ  કલાકારો અમેરિકા જવાનાં હતાં.

આ ત્રણના અમેરિકા પ્રવાસ માટે ભારત સરકાર દ્વારા માત્ર 1200 ડોલર (જી હા, માત્ર બારસો ડોલર)નું  ફોરેન એક્ષ્ચેંજ મંજૂર થયું હતું. તે સમયે ભારત – અમેરિકા વચ્ચે હુંડિયામણ દર એક અમેરિકન ડોલર બરાબર આશરે સાડા ચાર રૂપિયા હતો.

આજે આપને અમેરિકા પ્રવાસ માટે ભારત સરકાર મોકળા મને વિદેશી હુંડિયામણ આપે છે. હાલ ભારત-અમેરિકા વચ્ચે એક્ષ્ચેંજ રેટ એક અમેરિકન ડોલર બરાબર લગભગ 40 રૂપિયા છે.  *  *  * અનન્યા/080315/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/

*  *  *  *  * * 

સામાન્યજ્ઞાન

યુએન (યુનો / યુનાઈટેડ નેશન્સ United Nations)ના ઇ.સ. 2000ના સર્વે પ્રમાણે વિશ્વનાં સૌથી વધુ વસ્તીવાળાં શહેરોની યાદી નીચે મુજબ છે. આ અંદાજિત વસ્તી-આંકડામાં મુખ્ય શહેરની વસ્તીમાં તેની આસપાસનાં શહેરી (અર્બન ) વિસ્તારોની વસ્તીનો પણ સમાવેશ કરેલ છે તે નોંધવું.

ક્રમાંક શહેર દેશ અંદાજિત  વસ્તી  
1 ટોકિયો જાપાન 264 લાખ
2 મેક્સિકો સિટી મેક્સિકો 180 લાખ
3 સાઓ પાઉલો બ્રાઝિલ 179 લાખ
4 ન્યૂ યોર્ક સિટી અમેરિકા 167 લાખ
5 મુંબઈ (બોમ્બે) ભારત 160 લાખ
6 લોસ એંજેલસ અમેરિકા 132 લાખ
7 કોલકતા (કલકત્તા)  ભારત 130 લાખ
8 શાંઘહાઈ ચીન 128 લાખ
9 ઢાકા બાંગલા દેશ 125 લાખ
10 દિલ્હી ભારત 124 લાખ

*  *  *  * * 

ગુજરાતી-અંગ્રેજી

જો આપ ગુજરાતમાં સ્થાયી ન હો તો પણ ગુજરાત સાથે આપ કોઇક રીતે સંબંધિત હશો અથવા ગુજરાતી ભાષા પ્રત્યે આપને કાંઇક ખેંચાણ હશે જ. તેથી જ તો આપ “અનન્યા”નું આ પૃષ્ઠ ગુજરાતી ઇન્ટરનેટ પર વાંચી રહ્યા છો. ચાલો, ગુજરાતી ભાષાના આપણા જ્ઞાનની નાનકડી કસોટી કરીએ.

આપણે કેટલાંક ગુજરાતી શબ્દો ભૂલતાં જઈએ છીએ કે શું? એક જમાનામાં લોકબોલીમાં ખૂબ વપરાતાં કેટલાક શબ્દો આજે વ્યવહારમાંથી ભૂલાતાં જાય છે.

આપ નીચેના શબ્દોનો અર્થ કહી શકશો?

નઘરોળ, ઊજમ, વિવર્ણ, ધરો, રગશિયું, ચાટૂક્તિ.

* * * અનન્યા/080315/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

*    *   * *     * *     **    **

અનન્યા/080308/દેશ-દુનિયા

.

*

અનન્યા/080308/દેશ-દુનિયા

.
* ભારતની રાજધાની દિલ્હીમાં દેશનો સર્વ પ્રથમ એમ્યુઝમેંટ પાર્ક ‘અપ્પુ ઘર’ આખરે બંધ થયેલ છે. 1982માં દિલ્હીમાં યોજાયેલ એશિયન ગેઇમ્સનો mascot નાનકડો હાથી ‘અપ્પુ’ બાળકો માટે આકર્ષણ બન્યો હતો.

ભારતના તત્કાલીન પ્રધાનમંત્રી શ્રીમતી ઇન્દિરા ગાંધીના સૂચનથી દિલ્હીના પ્રગતિ મેદાન રોડ પર બાળકો માટેના એમ્યુઝમેંટ પાર્ક ‘અપ્પુ ઘર’ નું આયોજન થયું નવેમ્બર 19, 1984ના રોજ ‘અપ્પુ ઘર‘નું ઉદઘાટન થયું, તાજેતરના વર્ષોમાં ‘અપ્પુઘર’ના મુલાકાતીઓની સંખ્યા પ્રતિ વર્ષ વીસ લાખથી પણ વધારે હતી. ગયા મહિને – ફેબ્રુઆરીની 17મી તારીખે સર્વ પ્રથમ ભારતીય એમ્યુઝમેંટ પાર્ક ‘અપ્પુ ઘર’ના દરવાજા સદા માટે બંધ થયા! * * * અનન્યા/080308/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

.
* * * વિશ્વના ‘મહત્તમ વળતર રળી આપતા બિઝનેસ‘ કયા? સ્વાભાવિક રીતે, અત્યારે સ્વાસ્થ્ય-દવા-ઔષધ- ક્ષેત્રના તેમજ આર્થિક ક્ષેત્રના વ્યવસાયો નફાકારક ગણાય છે. ઔષધ-નિર્માણ કરતી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ સૌથી વધારે નફાકારક વ્યવસાયમાં મૂકાય છે. તે પછી કોમર્શિયલ બેંકિંગ આવે છે. ફાયનાન્શિયલ ડેટા સર્વિસીઝ અને કોમ્યુનિકેશન-નેટવર્ક વ્યવસાયો પણ ઊંચું વળતર આપે છે.

અમેરિકામાં કાર્યરત ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓમાં મર્ક, જહોન્સન એન્ડ જહોન્સન, ફાઈઝર વગેરે વિશ્વની જાયંટ ફાર્મા કંપનીઓ છે. ભારતના ફાર્મા ઉદ્યોગમાં ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિઓની ફાર્માસ્યુટિકલ્સ કંપનીઓનો મોટો ફાળો છે. ગુજરાતમાં સ્થાપિત ઝાયડસ કેડિલા, કેડિલા ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટોરેન્ટ આદિ નામાંકિત કંપનીઓ છે. * * * અનન્યા/080308/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

.

* * * અમેરિકાની સબ-પ્રાઇમ લેન્ડિંગ ક્રાઇસિસ હજી પણ અમેરિકન મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓને રડાવી રહી છે તે વાત “અનન્યા“ના વાચકો સારી રીતે જાણે છે. ફાઇનાન્શિયલ ક્ષેત્રે જાયન્ટ અમેરિકન કંપનીઓ મોર્ગન સ્ટેન્લી તથા સિટી ગૃપ ઊંડા ખાડામાં ઊતરી ગઈ છે. ભારતમાં પણ આ કંપનીઓના પર્ફોર્મન્સ પર અસર થયાના અહેવાલો છે. વર્ષ 2007ના છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં મોર્ગન સ્ટેન્લીએ સાડા ત્રણ બિલિયન ડોલરથી પણ વધુ લોસ કર્યાની ખબર છે. ગયા વર્ષે સિટી ગૃપનો લોસ નવ બિલિયન ડોલરથી પણ વધારે છે. * * ** *

.

* * * અમેરિકા (USA)ની અગ્રણી ઓટોમેકર કંપની ક્રાઇસ્લર (Chrysler, USA) ભારે આર્થિક મુશ્કેલીઓને લીધે ડૂબવાને આરે હતી ત્યારે 1979માં લી આયાકોકા તેના સીઈઓ બન્યા. ફોર્ડ કંપનીના સફળ અધિકારી લી આયાકોકાએ ક્રાઈસ્લરને નફો કરતી કાર-ઉત્પાદક કંપની બનાવી અમેરિકાની ત્રીજા નંબરની ઓટોમેકર કંપનીના સ્થાને મૂકી. 1990 પછીના વર્ષોમાં અમેરિકન ઑટોમેકર ક્રાઇસ્લર ફરી આર્થિક સમસ્યાઓમાં ઘેરાતી ગઈ. 1998માં વિખ્યાત મર્સિડીઝ (Mercedes) કાર્સના ઉત્પાદક ડાઇમ્લર કંપનીએ 36 બિલિયન ડોલરમાં ક્રાઇસ્લરને હસ્તગત કરી. ડાઇમ્લર (Daimler, Germany) કંપની જર્મની (યુરોપ)ના ઑટોમોબાઇલ ઉદ્યોગની સૌથી મોટી કંપની છે. થોડાં વર્ષોના નિષ્ફળ પ્રયત્નો પછી ડાઇમ્લરને પોતાની ભૂલ સમજાઈ. ડાઇમ્લર પાસેથી ક્રાઇસ્લર કંપનીને સર્બેરસ કેપિટલ મેનેજમેન્ટ નામની ઇક્વિટી મેનેજમેન્ટમાં નિષ્ણાત ફાયનાન્શિયલ જાયંટ કંપનીએ સંભાળી. હવે સર્બેરસ પણ ક્રાઇસ્લરથી તંગ આવી ગઈ છે!

* * * અનન્યા/080308/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * * * * ** **

અનન્યા/080301/દેશ-દુનિયા

.

*

અનન્યા/080301/દેશ-દુનિયા

 * * * માત્ર ભારતના જ નહીં, દુનિયાભરના મીડિયામાં અત્યારે ક્રિકેટ અને ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ આઇપીએલ (IPL) – છવાયેલાં છે. ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગની આગામી ક્રિકેટ મેચો લોકપ્રિયતાનાં નવાં શિખરો આંબશે તેવી હવા ઊભી કરાઇ રહી છે. આઇપીએલ ક્રિકેટ મેચોના દસ વર્ષના પ્રસારણ હક્કો સોની એન્ટરટેઇનમેન્ટ ટેલિવિઝન (SET) અને વર્લ્ડ સ્પોર્ટસ ગ્રુપ (WSG) દ્વારા ખરીદાયા છે. તે માટે એક બિલિયન ડોલરથી પણ વધારે રકમ ચૂકવાઈ હોવાનું જાણવા મળેલ છે. * * * *

*  *  * દુનિયાના મોટર કાર માર્કેટમાં અતિ વૈભવી સુપર લક્ઝરી પ્રિમિયમ કાર ઉત્પાદકોમાં Bugatti  અને Lamborghini મોખરે છે.

Bugatti ની Veyron 16.4  મોટર કારની કિંમત આશરે સાતથી આઠ કરોડ રૂપિયા છે. આ કારની મહત્તમ ઝડપ 400 કિમી પ્રતિ કલાકની નોંધાયેલ છે. ઇટાલીની  Lamborghini  કંપનીની    Reventon  કાર સાડા પાંચ કરોડ રૂપિયાની છે. રેવેન્ટન કાર લગભગ 350 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપ પ્રાપ્ત કરી શકી છે.

અન્ય મોંઘી મોટર કારોમાં પાંચેક કરોડની મેબેક (Maybach) તથા  ચારેક કરોડની રોલ્સ રોયસ (Rolls-Royce)નો સમાવેશ થાય છે.

અનન્યાના વાચકોને ખ્યાલ હશે કે મર્સિડીઝ (Mercedes)  અને  મેબેક (Maybach) કારની ઉત્પાદક કંપની ડાઇમ્લર (Daimler) કંપની જર્મની (યુરોપ)ના ઑટોમોબાઇલ ઉદ્યોગની સૌથી મોટી કંપની છે.

વિશ્વમાં કન્વર્ટીબલ કે ડ્રોપ-ટોપ મોટર કારનો ક્રેઝ વધતો જાય છે. લક્ઝરી મોટર કાર્સમાં વિવિધ કન્વર્ટીબલ મોડેલ્સ ઉપલબ્ધ છે. મર્સિડીઝ (Mercedes) ની SLK 200 કોમ્પ્રેસર અથવા પોર્શ (Porsche) ની બોક્સ્ટર પચાસ પંચાવન લાખ રૂપિયાના બજેટમાં ખરીદી શકાય છે. પ્રિમિયમ લક્ઝરી મોટર કાર્સમાં  એક કરોડથી સવા કરોડ રૂપિયાની કિંમતમાં બીએમડબલ્યુ BMW 650i કન્વર્ટીબલ, પોર્શ 911 ટર્બો અથવા મર્સિડીઝ SL500 મળી શકે. લગભગ બે કરોડ રૂપિયાની કિંમતમાં ફોક્સવેગન (Volkswagen) ની બેન્ટલી (Bentley) કોન્ટિનેન્ટલ GTC  અથવા Lamborghini લેમ્બોર્ઘિની સ્પાયડર ઉપલબ્ધ છે. * * * ** * * અનન્યા/080301/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * * *    *   * *     * *     **    **

અનન્યા/080209/દેશ-દુનિયા

*

અનન્યા/080209/દેશ-દુનિયા

“અનન્યા”ના વાચકો માટે દેશ-દુનિયાની નવાજૂની ….

* * ભારતના મોટરકાર ઉદ્યોગને બેંગલોરની રેવા કંપનીએ યુરોપમાં ભારે પ્રતિષ્ઠા અપાવી છે.

બેંગલોર (Bangalore, India)ની રેવા ઇલેક્ટ્રિક કાર કંપની (RECC) ની રેવા ઇલેક્ટ્રિક મોટરકાર (Reva Electric Vehicle) યુરોપ (Europe) ના નોર્વે, સ્પેઇન, ઇટાલી, ઇંગ્લેન્ડ (યુકે) આદિ દેશોમાં તથા એશિયાના જાપાન, શ્રી લંકા જેવા દેશોમાં દોડતી થઈ ગઈ છે.

લંડન (યુકે UK) ના રસ્તાઓ પર દોડતી હજારેક રેવા (Reva G-Wiz) કાર આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે. ઇંગ્લેન્ડ (યુકે)માં આશરે 7300 પાઉંડની રેવા કાર અન્ય ઇલેક્ટ્રિક કારની સરખામણીએ (જેમકે નાઇસની Megacity ઇલેક્ટ્રિક કાર – 10,000 પાઉંડથી વધુ) ખૂબ જ સસ્તી છે. રેવાનું G-Wiz મોડેલ ચાર્જ કર્યા પછી 80 કિમીના અંતર સુધી ચાલે છે અને મહત્તમ 80 કિમી/ પ્રતિ કલાકની સ્પીડ પકડી શકે છે. * *

* * “અનન્યા”ના વાચકોના ધ્યાન પર કદાચ  ભારતના નવા દૈનિક અખબાર ‘મેઇલ ટુડે’ની વાત નહીં આવી હોય. ‘મેઇલ ટુડે’ રાજધાની દિલ્હીનું સવારનું નવું  દૈનિક વર્તમાન પત્ર (મોર્નિંગ ન્યુઝપેપર) છે.

‘મેઇલ ટુડે’ ભારતના અગ્રીમ મીડિયા ગ્રુપ ‘ઇંડિયા ટુડે’ (India Today) અને ઇંગ્લેંડ (યુકે UK)ના ‘ડેઇલિ મેઇલ’ (Daily Mail) ગ્રુપના સહયોગનું પરિણામ છે. * * *

* * ભારતમાં મોબાઇલ ફોન (સેલ ફોન)થી ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરનાર ઉપભોક્તાઓની સંખ્યા વધતી જાય છે. સેલ ફોનથી નેટ પર કનેક્ટ થતા ભારતીય કંઝ્યુમર્સની સંખ્યા ગયા વર્ષે 16 મિલિયન હતી. આ વર્ષે મોબાઇલ ફોનથી ઇન્ટરનેટના વપરાશકર્તા ગ્રાહકોની સંખ્યા 38 મિલિયન વટાવી ગયેલ છે. * * * અનન્યા/080209/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * વિશ્વમાં સ્પેસ ટુરિઝમ (Space Tourism) એક નવી ઘેલછા છે. બિલિયોનાયર્સના આ માદક શોખને પોષવા નવી નવી સ્પેસ લાઇનર્સ કંપનીઓ ઊભી થઈ રહી છે.

સ્પેસ ટુરિઝમનો આરંભ રશિયા (USSR) અને અમેરિકા (USA) ના સંયુક્ત સાહસથી થયો. રશિયન કંપની ‘રોઝાવિઆકોસ્મોસ’ સાથે અમેરિકન કરોડપતિ ડેનિસ ટીટોએ હાથ મિલાવ્યા. તેમના સંયુક્ત સાહસથી ખાનગી સ્પેસ ટ્રાવેલ શક્ય બની. “અનન્યા”ના વાચકો જાણે છે કે વિશ્વમાં સ્પેસ મિશન અને તેના માટે અવકાશયાત્રીઓની પસંદગી સરકાર કે સરકારી એજન્સી (જેમકે નાસા NASA, USA) જ કરે છે. અમેરિકન બિલિયોનાયર ડેનિસ ટીટો અવકાશની ખાનગી અંગત સહેલગાહે જનાર પ્રથમ નાગરિક બન્યા.

ડેનિસ ટીટો પછી બીજા ત્રણ અમેરિકન અને એક સાઉથ આફ્રિકન – માર્ક શટલવર્થ (દક્ષિણ આફ્રિકા) – આમ કુલ પાંચ નાગરિકો અંગત ધોરણે, ખાનગી અવકાશયાત્રા દ્વારા અવકાશની સહેલગાહે જઈ શક્યા છે. રશિયન સ્પેસશીપ ‘સોયુઝ’માં બેસી અવકાશમાં આઇએસએસ (ISS International Space Station) પર રહેવાની ‘અવકાશી ટુર’ આઠથી દસ દિવસની હોય છે. આ સ્પેસ ટ્રાવેલની એક ટ્રીપની ટિકિટ 20 થી 25 મિલિયન ડોલર હોય છે. * * * ** * * * અનન્યા/080209/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * * * * ** **

અનન્યા/080202/દેશ-દુનિયા

.
*
અનન્યા/080202/દેશ-દુનિયા

“અનન્યા”ના વાચકો માટે દેશ-દુનિયાની નવાજૂની ….

* * * ભારતમાં રીટેઇલ ક્ષેત્રે વિશાળ પાયે રોકાણ થઈ રહ્યું છે.

2010 સુધીમાં રિલાયન્સ રીટેઇલ ક્ષેત્રે 50 થી 60 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ સ્પેસ સાથે લગભગ પાંચેક બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કરે તેવી ધારણા છે.

ફ્યુચર ગ્રુપ (Future Group)વાળા કિશોર બિયાણી પણ પેન્ટાલુનને અત્યારના સાડા ત્રણ મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ પરથી 2010 સુધીમાં 30 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ પર વિકસાવે તેવા સમાચાર છે.

સુનીલ મિત્તલની કંપની ભારતીએ રીટેઇલ ક્ષેત્રે પ્રવેશવા અમેરિકાની વોલ-માર્ટનો સહયોગ લીધેલ છે. ભારતી આશરે 15 થી 20 મિલિયન સ્ક્વેર ફીટ સ્પેસ પર રીટેઇલ બિઝનેસ વિકસાવે તેમ મનાય છે. * ** * * અનન્યા/080202/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * * ***

* * * * ભારતમાં કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ – ડ્યુરેબલ્સ ક્ષેત્રે ‘ક્રોમા’ (Croma) સ્ટોર્સ દેશભરમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યાં છે. ટાટા ગ્રુપ – ટાટા સન્સના ઇન્ફીનિટી રીટેઇલ દ્વારા સંચાલિત ક્રોમાના ભારતનાં પાંચ શહેરોમાં દસથી વધુ આઉટલેટ્સ છે જે વધીને ટૂંકમાં ત્રીસની સંખ્યા વટાવી જશે. 2010 સુધીમાં ભારતમાં ક્રોમા સ્ટોર્સની સંખ્યા 100 જેટલી થશે તેવું ટાટા સન્સના ઇન્ફીનિટી રીટેઇલનું આયોજન છે. * * * અનન્યા/080202/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * * ભારત સરકારની અવકાશ સંશોધન સંસ્થા ઇસ્રો કે ઇસરો (ISRO – Indian Space Research Organisation) દ્વારા ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ વિકસાવેલ સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એંજિનનું પરીક્ષણ સફળ રહ્યું છે.

ભારતમાં નિર્મિત આ ભારતીય ક્રાયોજેનિક એંજિનમાં ‘સુપર કૂલ્ડ’ ઉષ્ણતામાને રાખેલ પ્રવાહી બળતણ (લિક્વિડ હાઇડ્રોજન અને લિક્વિડ ઓક્સિજન)નો ઉપયોગ થાય છે.

ક્રાયોજેનિક એંજિન ‘જીએસએલવી’ રોકેટ (GSLV – Geosynchronus Satellite Launch Vehicle) માટે મહત્વપૂર્ણ છે. 1998માં ભારતના પોખરણના અણુપ્રયોગ પછી અમેરિકન સરકારના અનુરોધથી ભારતને ક્રાયોજેનિક ટેકનિકની સુવિધા ન મળે તેવો પ્રતિબંધ મૂકાયો હતો.

આ સંયોગોમાં ભારતના વૈજ્ઞાનિકોએ ભારે પરિશ્રમ કરી સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એંજિન વિકસાવી દુનિયાને ચકિત કરેલ છે. * * * **

* * * વિશ્વની શ્રેષ્ઠ 100 આઈટી (IT – Information Technology) ક્ષેત્રની કંપનીઓમાં ભારતની 29 કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.

તેમાંયે ટોચની દસ આઈટી કંપનીઓમાં ભારતની ચાર અને અમેરિકાની ચાર કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.

સ્વાભાવિક છે, ભારતની ટીસીએસ (TCS) અગ્ર ક્રમાંકોમાં છે.

સૌનું ધ્યાન ખેંચે તેવી બાબત ટોચની આઈટી કંપનીઓમાં ચીન (China) નો પગપેસારો છે. ચીનની ન્યૂસોફ્ટ કંપનીએ વિશ્વની પ્રથમ દસ આઈટી કંપનીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું છે. ચીન આઈટી ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર થવા કટિબદ્ધ છે. ચીન સરકારનો “1000 + 100 + 10” નો મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્લાન આજકાલ ચર્ચામાં છે. આ પ્લાન અનુસાર ચીન આઈટી આઉટસોર્સિંગ ક્ષેત્રે 1000 સ્વદેશી કંપનીઓ વિકસાવશે અને 100 વિદેશી કંપનીઓને આમંત્રણ આપશે. આ 1000 સ્વદેશી અને 100 વિદેશી આઈટી કંપનીઓને ચીનનાં વિવિધ 10 શહેરોમાં ખાસ સુવિધાઓ પૂરી પડાશે. * * ** * * અનન્યા/080202/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * * * * ** **

અનન્યા/080202/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
*

અનન્યા/080202/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
વિશ્વનાં મોટરકાર ઉદ્યોગમાં અવનવાં વમળો સર્જાઈ રહ્યાં છે. અમેરિકામાં મોટરકાર (પેસેંજર કાર) કંપનીઓ સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલી છે.

આ સમયે ભારતના ટાટા ગ્રુપ (Tata Grup of Companies) ની ટાટા મોટર્સ (Tata Motors) ની લાખ રૂપિયાની, નાનકડી ‘નેનો’ (Nano) મોટરકાર દેશ માટે સિદ્ધિદાયી બની છે.

“અનન્યા”ના વાચકોને કેટલીક આંકડાકીય માહિતી જરૂર રસપ્રદ લાગશે.

અમેરિકામાં 1975માં જનરલ મોટર્સ દ્વારા આશરે 49 લાખ, ફોર્ડ મોટર કંપની દ્વારા આશરે 20 લાખ અને ક્રાઇસ્લર કોર્પોરેશન દ્વારા આશરે 13 લાખ પેસેંજર કાર્સનું ઉત્પાદન થયું હતું.

અમેરિકામાં આ જ કંપનીઓનાં ઉત્પાદનના આંકડા દસ જ વર્ષમાં, 1985માંઆઘાતજનક રહ્યા. અમેરિકામાં 1985માં જનરલ મોટર્સ દ્વારા આશરે 22 લાખ, ફોર્ડ મોટર્સ દ્વારા આશરે 7.60 લાખ અને ક્રાઇસ્લર દ્વારા આશરે 6 લાખ પેસેંજર કાર્સનું ઉત્પાદન થયું હતું.

પંદર વર્ષમાં અમેરિકન ઓટોમોબાઇલ્સ ઉદ્યોગનું ચિત્ર ફરી બદલાયું. કારણરૂપ અમેરિકામાં હોંડા, ટોયોટા, મિત્સુબિશી, નિસ્સાન, બીએમડબલ્યુ આદિ મોટર કારનું વધતું વેચાણ છે.

2001માં અમેરિકામાં જનરલ મોટર્સ દ્વારા આશરે 16.6 લાખ, ફોર્ડ મોટર્સ દ્વારા આશરે 10 લાખ અને ક્રાઇસ્લર દ્વારા આશરે 4.3 લાખ પેસેંજર કાર્સનું ઉત્પાદન થયું હતું.

આ સંજોગોમાં રતન તાતા (રતન ટાટા)ની આગેવાની નીચે ટાટા મોટર્સની નેનો કારની સિદ્ધિ પ્રશસ્ય છે. ત્રણેક વર્ષ પહેલાં સુઝુકી, જાપાનના સ્થાપક ચેરમેન સુઝુકીએ રતન ટાટાની એક લાખની નિર્માણાધીન કારને ‘થ્રી-વ્હીલર’ સાથે સરખાવી મજાક ઉડાવી હતી બરાબર બે વર્ષ પહેલાં સુઝુકીએ ‘એક લાખ રૂપિયા’ની કાર અશક્ય છે તેવું નિવેદન આપેલું.

આજે રતન ટાટાએ વિશ્વની સૌથી કિફાયતી કારમાંની એક એવી ‘નેનો’ કારને પ્રસ્તુત કરી સૌને જવાબ આપી દીધો છે. નેનો કારની કેટલીક મર્યાદાઓને સ્વીકારીએ તો પણ ટાટા મોટર્સની સફળતા ઝાંખી પડતી નથી.

1948માં હિંદુસ્તાન મોટર્સ લિમિટેડ દ્વારા ભારતની પ્રથમ મોટર કાર નિર્માણ પામી અને ભારતને દુનિયાના ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગમાં સન્માન પ્રાપ્ત થયું. એવું જ સન્માન આજે ટાટા મોટર્સની નેનો કાર થકી ભારતને મળ્યું છે. * * * *અનન્યા/080202/ આજકાલ/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* *  * *  * *

સામાન્ય જ્ઞાન

અમેરિકા1977માં સૂર્ય તરફ બે અવકાશયાનો છોડ્યાં – પ્રથમ ‘વોયેજર-2’ તથા તે પછી ‘વોયેજર-1’.

અમેરિકાની અવકાશ સંશોધન સંસ્થા નાસા (NASA National Aeronautics and Space Applications) એ ઓગસ્ટ 20, 1977ના રોજ છોડેલ અવકાશયાન ‘વોયેજર 2’ 1979માં ગુરુના ગ્રહ પાસેથી, 1981માં શનિના ગ્રહ પાસેથી, 1986માં યુરેનસ ગ્રહ પાસેથી અને 1989માં નેપ્ચ્યુન ગ્રહ પાસેથી પસાર થયું. ‘વોયેજર 2’ સૂર્યમંડળને પાર કરી ત્યાંથી આગળ વધતું રહ્યું છે.

‘વોયેજર 2’ના લોંચના એક મહિના પછી સપ્ટેમ્બર 5, 1977ના રોજ અમેરિકાએ અતિ ઝડપી સ્પેસક્રાફ્ટ ‘વોયેજર 1’ છોડ્યું.

‘વોયેજર-1’ માર્ચ 1979માં ગુરુના ગ્રહ પાસેથી અને નવેમ્બર 80માં શનિના ગ્રહ પાસેથી પસાર થયું.

અમેરિકન સંસ્થા નાસાનાં બંને વોયેજર અવકાશયાનો બ્રહ્માંડની સફરે સૂર્ય તરફ આજે પણ પ્રયાણ કરી રહ્યાં છે. બંને અમેરિકન અવકાશયાનો હજી બીજાં દસ-પંદર વર્ષો સુધી સફર જારી રાખશે તેવી આશા છે. * * * * * * * અનન્યા/080202/સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* *  * *  * *  * *  * *  * *

ગુજરાતી-અંગ્રેજી

આજે આપણે અંગ્રેજી ભાષામાં કેટલાક સુંદર વિશેષણો (Adjectives) ના ઉપયોગને સમજીએ.

કોઈકના ‘efforts’ (પ્રયત્નો, પ્રયાસ) ને આપ કયા વિશેષણોથી નવાજી શકો?

Frantic efforts, Untiring efforts, Relentless efforts, Unabated efforts ….. “અનન્યા”ના વાચકો બીજા ઉમેરી શકે?

The management made frantic efforts to persuade the labour union.

His untiring efforts helped him won the first prize.

Relentless efforts by the police quelled the violent mobs in the city.

The poice made unabated efforts to control the situation.
* *  * *  * *  * *
* * * અનન્યા/080202/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * *
* * * * * * ** **

અનન્યા/080126/દેશ-દુનિયા

.

*

અનન્યા/080126/દેશ-દુનિયા

* * * ભારત સરકાર પ્રતિવર્ષ પ્રજાસત્તાક દિન (ગણતંત્ર દિન) પર સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ભારરત્ન ઉપરાંત અન્ય રાષ્ટ્રીય સન્માન – પુરસ્કાર – પદ્મ એવોર્ડઝની જાહેરાત કરે છે. આ વર્ષે ભારત રત્નનો એવોર્ડ અપાયો નથી. પરંતુ પદ્મવિભૂષણ માટે 13, પદ્મભૂષણ માટે 35 તથા પદ્મશ્રીના ખિતાબ માટે 71 પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિઓ પસંદ પામ્યા છે.

પદ્મવિભૂષણ માટે નોબેલ પ્રાઈઝ વિનર ભારતીય ડો. આર. કે. પચૌરી, ટાટા ગ્રુપના રતન તાતા (ટાટા), ઇન્ફોસિસના નારાયણ મૂર્તિ, સ્ટાર ક્રિકેટર સચિન તેંડુલકર, ચેસ ચેમ્પિયન વિશ્વનાથન આનંદ ઉપરાંત રાજધાની નવી દિલ્હીમાં મેટ્રો રેલ્વેના પ્રોજેક્ટને સફળ કરનાર ઈ. શ્રીધરનનો સમાવેશ થાય છે.

આ વર્ષના પદ્મ એવોર્ડઝમાં ત્રણ ગુજરાતીઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં બ્રિટીશ અર્થશાસ્ત્રી ડો. મેઘનાદ દેસાઈ, ભારતીય- અમેરિકન અવકાશયાત્રી સુનીતા વિલિયમ્સ તથા ગુજરાતી શિક્ષણ-સાહિત્ય જગતના આદરણીય મહાનુભાવ ભોળાભાઈ પટેલનો સમાવેશ થાય છે. સર્વ મહાનુભાવોને અભિનંદન અને શુભેચ્છાઓ ! * * * અનન્યા/080126/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * *ભારતની સૌથી મોટી પવનઉર્જા – વિંડ એનર્જી – કંપની (વિશ્વની ચોથા નંબરની Wind energy provider company) સુઝલોન (Suzlon) ચીન (China)ના માર્કેટમાં સફળતાના પંથે છે. ચીનની અગ્રણી પાવર પ્રોજેક્ટ ડેવલપર કંપની જિંગ્નેન્ગ ગ્રુપ દ્વારા સુઝલોનને વિંડ પાવર માટે અગત્યના કોન્ટ્રાક્ટ્સ મળેલ છે. * * * * અનન્યા/080126/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * ભારતના આભૂષણ માર્કેટ (Jewellery business) માં ગીતાંજલિ ગ્રુપ અગ્ર હરોળમાં છે. હીરા અને સોનાના આભૂષણોના ઉત્પાદન અને રીટેઇલિંગમાં નામનાપ્રાપ્ત ગીતાંજલિ ગ્રુપે ડાયમંડ ટ્રેડિંગ કંપની (DTC) ની પ્રસિદ્ધ બ્રાંડ ‘નક્ષત્ર’ને ખરીદેલ છે.* * *

* * * વિશ્વના સુપ્રસિદ્ધ જીનેટિક વૈજ્ઞાનિક – સિંથેટિક બાયોલોજીસ્ટ – ડો. જે. ક્રેગ વેન્ટર માનવસર્જિત ડીએનએના સંશોધનમાં પ્રવૃત્ત છે.

ડો. વેન્ટર તથા સાથીઓએ સિંથેટિક ડીએનએની બનાવટમાં સફળતા મેળવી જીનેટિક વિજ્ઞાનમાં અનોખી સિદ્ધિ મેળવી છે. અગાઉ, વાઇરસના માનવસર્જિત ડીએનએની સંરચના લેબોરેટરીમાં થઈ શકી હતી, પરંતુ પ્રથમ વખત બેક્ટેરિયાના કૃત્રિમ ‘જીનેટિક કોડ’ ની સંરચના ડો. વેન્ટર અને સાથી વૈજ્ઞાનિકો કરી શક્યા છે. * * *

* * * અનન્યા/080126/ દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* * * * * * ** **

અનન્યા/080126/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.

*

અનન્યા/080126/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

ભારત વિશ્વના નકશા પર સામર્થ્યવાન રાષ્ટ્ર તરીકે ઊભરી રહ્યું છે.

આર્થિક ક્ષેત્રે અમેરિકા ( USA) અને યુરોપ (Europe) ના દેશો સહિત દુનિયાના તમામ રાષ્ટ્રો હવે ભારત પર મીટ માંડતા થયા છે.

આ સાથે જ રાષ્ટ્રની સુરક્ષા ભારત સરકાર માટે વિશેષ મહત્વની બની રહી છે. છેલ્લા થોડાં વર્ષોમાં દેશની સરકારોએ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે (Defence sector) સજાગતા દાખવી છે.

છેલ્લાં પાંચેક વર્ષોમાં દેશના સંરક્ષણ ખર્ચ (Defence Expenditure)માં લગભગ 50% નો વધારો થયો છે. પાંચ વર્ષ પહેલાં સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ભારત સરકારનો ખર્ચ આશરે રૂપિયા 65,000 કરોડ હતો તે ચાલુ વર્ષમાં રૂપિયા 96,000 કરોડને વટાવી જાય તેવી શક્યતા છે. છેલ્લાં ત્રણ-ચાર વર્ષોમાં ભારત સરકારની સંરક્ષણ ક્ષેત્રની તૈયારીઓ નોંધપાત્ર છે.

તેમાં અત્યાધુનિક એરક્રાફ્ટ કેરિયર વોરશીપ ‘વિક્રમાદિત્ય’ (મૂળ નામ એડમિરલ ગોર્શકોવ વોરશીપ, Admiral Gorshkov aircraft carrier warship) ની ખરીદીનો સમાવેશ થાય છે. ‘વિક્રમાદિત્ય’ વોરશીપ તેમજ તેના માટે 16 નેવલ એરક્રાફ્ટ મિગ વિમાનો, નૌકાદળ (Indian Navy) માટે છ સ્કોર્પિન (Scorpene) સબમરીન તથા 3 ફાલ્કન એવોક સિસ્ટમ્સ (AWACs Airborne Warning And Command Systems) ની ખરીદી પાછળ ભારત સરકારે નવથી દસ બિલિયન ડોલર જેટલી જંગી રકમ ખચી હોવાનો અંદાજ છે.

ગયા વર્ષે ઇન્ડિયન આર્મી (Indian Army) અને ઇન્ડિયન એરફોર્સ (Indian Airforce) માટે હેલિકોપ્ટર્સ તથા એરક્રાફ્ટ્સ પણ ખરીદવામાં આવ્યાં છે.

ભારત સરકાર આવતા પાંચ વર્ષમાં લશ્કરી દળોને સુસજ્જ કરવા લગભગ 45 બિલિયન ડોલરનો શસ્ત્રસરંજામ ખરીદશે તેવું આયોજન છે.

*  *  ** * * અનન્યા/080126/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

**  **  *

સામાન્ય જ્ઞાન:

* અમેરિકા (USA) અને રશિયા (USSR)ના અવકાશ સંશોધનના પ્રયાસો વિશે આપે “અનન્યા”ના આગળના અંકોમાં વાંચ્યું. તેમાં આપે અવકાશયાત્રાઓ તેમજ માનવીના ચંદ્ર પર ઉતરાણની વાતો પણ જાણી.

બ્રહ્માંડ (the Universe)ની અને સૂર્યમંડળ ( the Solar System)ના અન્ય ગ્રહોની જાણકારી મેળવવા અમેરિકામરિનર (Mariner), પાયોનિયર (Pioneer), વાઇકિંગ (Viking), વોયેજર (Voyager) વગેરે તથા રશિયાએ વેનેરા (Venera), માર્સ (Mars ) આદિ સ્પેસક્રાફ્ટ્સ છોડ્યાં છે.

અમેરિકામાં અવકાશસંશોધન સંસ્થા નાસા (NASA National Aeronautics and Space Administration ) એ સૂર્યમંડળ અને તેને પાર અવકાશની માહિતી માટે સ્પેસ મિશન આયોજિત કર્યાં.

તે પૈકી કેટલાક નોંધનીય મિશન પર ઊડતી નજર નાખીશું?

મંગળ (Mars) ના ગ્રહને પ્રદક્ષિણા કરનાર અમેરિકાનું પ્રથમ અવકાશયાન ‘મરિનર 9’ (Mariner 9 ) હતું. તેને મે 30, 1971ના રોજ છોડવામાં આવ્યું હતું. તેણે નવેમ્બર 13, 1971ના રોજ મંગળના ગ્રહને પ્રથમ પ્રદક્ષિણા કરી.

મંગળના ગ્રહ પર સફળ ઉતરાણ કરનાર પ્રથમ અમેરિકન અવકાશયાન ‘વાઇકિંગ 1’ ને અમેરિકાએ ઓગસ્ટ 20, 1975ના રોજ છોડ્યું હતું. અમેરિકાનું આ અવકાશયાન વાઇકિંગ 1 લેંડર (Viking 1 Lander) મંગળ પર જુલાઇ 20, 1976ના રોજ ઊતર્યું હતું.

અમેરિકાએ માર્ચ 2, 1972ના રોજ છોડેલ અવકાશયાન ‘પાયોનિયર 10’ ગુરુ (Jupiter) ના ગ્રહ પાસેથી ડિસેમ્બર 4, 1973ના દિને પસાર થયું.

આ અમેરિકન સ્પેસક્રાફ્ટ ‘પાયોનિયર 10’ જૂન 13, 1983 ના રોજ સૂર્યના ગ્રહમંડળ (the Solar System) ની પાર અવકાશમાં જનાર વિશ્વનું પ્રથમ અવકાશયાન બન્યું.

બ્રહ્માંડની અજાણી યાત્રાએ આગળ ધપેલ ‘પાયોનિયર 10’ મિશનનો સત્તાવાર અંત માર્ચ 31, 1997ના રોજ આવ્યો. આમ છતાં છેલ્લે 2002-2003 સુધી અવારનવાર તેના થોડા વિક સિગ્નલ્સ મળ્યા ખરા.

શુક્ર (Venus) પર સફળતાપૂર્વક ઉતરનાર રશિયન અવકાશયાન ‘વેનેરા 7’ હતું જેણે ડિસેમ્બર 15, 1970ના શુક્ર પર ઉતરાણ કર્યું. કમનસીબે ઉતરાણ પછી માત્ર 23 મિનિટમાં વેનેરા મિશન નિષ્ફળ ગયું.

શુક્ર પર ઉતરનાર અમેરિકાનું પ્રથમ અવકાશયાન ‘મેગેલન’ હતું. મે 4, 1989 ના રોજ લોંચ થયેલ અમેરિકન અવકાશયાન ‘મેગેલન’ ઓગસ્ટ 10, 1990ના રોજ શુક્ર પર ઉતર્યું હતું. * * * અનન્યા/080126/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

ગુજરાતી-અંગ્રેજી

અંગ્રેજી ભાષામાં કેટલાક વિરોધી શબ્દો બનાવવા પૂર્વગ (Prefix) in નો ઉપયોગ થાય છે જ્યારે કેટલાક માટે પૂર્વગ im નો ઉપયોગ થાય છે. એક સાદો નિયમ યાદ રાખવો. જે શબ્દ અંગ્રેજી આલ્ફાબેટ b, m અથવા p થી શરૂ થતા હોય તેમના વિરોધી શબ્દ માટે પૂર્વગ im નો ઉપયોગ કરવો. ઉદાહરણ તરીકે –

Balance – Imbalance , Mature – Immature,  Possible – Impossible

પરંતુ    Ability – Inability,  Visible – Invisible

*

* * * અનન્યા/080126/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

અનન્યા/080112/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
.

અનન્યા/080112/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

આજ-કાલ
ભારત અવકાશ-સંશોધન (Space Research) ક્ષેત્રે અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે હરણફાળ ભરી રહ્યું છે.

શરૂઆતમાં પહેલાં અવકાશ સંશોધન ડિપાર્ટમેંટ ઓફ એટમિક એનર્જીને હસ્તક હતું.

1962માં INCOSPAR (Indian National Committee for Space Research) ની રચના થઈ તથા થુમ્બા ઇક્વેટોરિઅલ રોકેટ લોંચિંગ સ્ટેશન (TERLS Thumba Equatorial Rocket Launching Station) ની સ્થાપનાના પ્રયત્નો આરંભાયા. 1963ના નવેંમ્બરમાં થુમ્બા ખાતેથી ભારતનું પ્રથમ રોકેટ છોડવામાં આવ્યું. “અનન્યા”ના વાચકો જાણતા હશે કે 1967માં અમદાવાદ (ગુજરાત) માં સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન અર્થ સ્ટેશન (પછીથી સેક Space Application Centre) બનાવવામાં આવ્યું.

1969માં ઇસરો (ISRO Indian Space Research Organisation) ની રચના થઈ.

ગરવા ગુજરાતી વૈજ્ઞાનિક ડો. વિક્રમ સારાભાઈના કુશળ માર્ગદર્શન હેઠળ 1971માં ભારતનું બીજું રોકેટ લોંચિંગ સ્ટેશન શ્રીહરિકોટા (Sriharikota) કાર્યરત થયું જ્યારે 1971માં ઓક્ટોબરની 9મી તારીખે પ્રથમ રોકેટ ‘રોહિણી’ લોંચ કરાયું.

1972માં ભારત સરકાર દ્વારા ડિપાર્ટમેંટ ઓફ સ્પેસ બનાવવામાં આવ્યું.

1975ના એપ્રિલની 19મીએ ભારતના પ્રથમ માનવસર્જિત – આર્ટિફિશિયલ – સેટેલાઇટ “આર્યભટ્ટ”ને રશિયા (USSR)માંથી છોડવામાં આવ્યો.

1979માં ભારતનો બીજો સેટેલાઇટ “ભાસ્કર – 1” પણ રશિયા ખાતેથી છોડવામાં આવ્યો. ત્યાર પછી ભારત અવકાશ સંશોધન ક્ષેત્રે અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે અબાધિત પ્રગતિ કરતું રહ્યું છે.

ભારતના કુશાગ્ર વૈજ્ઞાનિકોએ મિસાઇલ્સના સફળ પ્રયોગો કરેલા છે. “અનન્યા”ના વાચકો ને એ જાણીને ખુશી થશે કે તાજેતરમાં ભારતીય સંરક્ષણ તજજ્ઞો-વૈજ્ઞાનિકોએ ડિસેમ્બર 6, 2007ના રોજ દુશ્મન દેશના બેલિસ્ટિક મિસાઇલ્સ એટેક સામે રક્ષણ આપતાં હાઇપરસોનિક ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ AAD-02 નું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું.

ડિસેમ્બર છઠ્ઠીએ ઓરિસ્સાના ચાંદીપુર પાસેથી ટાર્ગેટ મિસાઇલ “પૃથ્વી” છોડવામાં આવ્યું જે 110 કિમીની ઊંચાઈએ પહોંચી ધરતી ભણી ધસવા લાગ્યું. પાંચ જ મિનિટ પછી ત્યાંથી 70 કિમી દૂરથી ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ AAD-02 છોડવામાં આવ્યું. માત્ર 25 સેકંડમાં ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ તેના ટાર્ગેટ મિસાઇલને આંતરીને તોડી પાડવામાં સફળ થયું.

દુનિયાના માત્ર ત્રણ અન્ય દેશો – અમેરિકા, રશિયા અને ઇઝરાયેલ – પાસે આ એડવાન્સ્ડ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોની આ ગૌરવપ્રદ સિદ્ધિ છે. * * * અનન્યા/080112/આજકાલ/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* *  * *  * *

સામાન્યજ્ઞાન

આપ જાણો છો તેમ સમાનવ અવકાશયાન ( સ્પેસક્રાફ્ટ Spacecraft)માં અવકાશયાત્રા કરનાર પ્રથમ રશિયન યુરી ગાગારીન (યુએસએસઆર, એપ્રિલ, 1961) તથા પ્રથમ અમેરિકન એલન શેફર્ડ (યુએસએ, મે, 1961) હતા.

અવકાશ સંશોધનમાં રશિયાના વોસ્ટોક, વોસ્ખોદ અને સોયુઝ મિશન કાર્યક્રમો તેમજ અમેરિકાના મર્ક્યુરી, જેમિની અને એપોલો મિશન કાર્યક્રમો જાણીતા બન્યા.

અમેરિકા અને રશિયાની ચંદ્ર ભણી માનવરહિત અવકાશયાત્રાઓની વાત આપે “અનન્યા”ના ગયા અંકમાં વાંચી.

ચંદ્ર પર માનવીને ઉતારવાની પૂર્વતૈયારી રૂપે 1965માં રશિયા અને અમેરિકાએ પોતાના અવકાશયાત્રીઓ ( એસ્ટ્રોનોટ્સ Astronauts) ને સ્પેસ વોક કરાવી. પોતાના અવકાશયાનમાંથી બહાર નીકળી સ્પેસ વોક કરનાર પ્રથમ રશિયન એલેક્સી લિયોનોવ (માર્ચ 1965). સ્પેસ વોક કરનાર પ્રથમ અમેરિકન એડવર્ડ વ્હાઈટ (જૂન 1965).

ચંદ્ર-ઉતરાણના નિર્ધાર સાથે નવેમ્બર, 1968માં અમેરિકાએ “એપોલો મિશન”ના કાર્યક્રમો શરૂ કર્યાં. અમેરિકાના એપોલો મિશન અંતર્ગત 21 ડિસેમ્બર, 1968ના રોજ લોંચ થયેલ ‘એપોલો-સેટર્ન-8’ મિશનના અમેરિકન એસ્ટ્રોનોટ્સ બોરમેન, લોવેલ અને એન્ડર્સ ચંદ્રને પ્રથમ પ્રદક્ષિણા કરનાર પૃથ્વીવાસી બન્યા. “અનન્યા”ના વાચકોને માનવીના ચંદ્ર પર ઉતરાણમાં જરૂર રસ પડશે.

1969ના જુલાઈની 16મી તારીખે અમેરિકાએ એપોલો-11 અવકાશયાન (‘એપોલો-સેટર્ન-11’ મિશન) છોડ્યું. તેમાં ચંદ્ર પર ઉતરાણ માટે લ્યુનર મોડ્યુલ હતું. એપોલો-11ના ત્રણ અમેરિકન એસ્ટ્રોનોટ્સ આર્મસ્ટ્રોંગ, કોલિન્સ અને એલ્ડ્રીન હતા.

1969ની 20મી જુલાઈએ અમેરિકાના એપોલો-11ના લ્યુનર મોડ્યુલનું ચંદ્ર પર ઉતરાણ થયું અને તેમાં સવાર આર્મસ્ટ્રોંગ અને કોલિન્સ ચંદ્ર પર ઉતરનાર પ્રથમ માનવી બન્યા.

અમેરિકન અવકાશયાત્રી નિલ આર્મસ્ટ્રોંગ ચંદ્ર પર પગ મૂકનાર પ્રથમ માનવી બન્યા. તે જ દિવસે, થોડી મિનિટો પછી, કોલિન્સ પણ લ્યુનર મોડ્યુલમાંથી બહાર આવ્યા અને કોલિન્સ ચંદ્ર પર પગ માંડનાર બીજા માનવી બન્યા. આ દરમ્યાન એપોલો કમાંડ-યાનમાં બેસી એલ્ડ્રીન ચંદ્રની પ્રદક્ષિણા કરતા રહ્યા હતા. ગુજરાતમાં ત્યારે ટીવી પ્રસારણ ન હતું. એપોલો-11ના ચંદ્ર ઉતરાણની રનિંગ કોમેંટ્રી રેડિયો પરથી – અમેરિકાના રેડિયો સ્ટેશન “વોઇસ ઓફ અમેરિકા” પરથી પ્રસારિત થઈ હતી. મને યાદ છે તે મુજબ, ભારતીય સમયાનુસાર તે મધરાતે (20 જુલાઈની રાત; 21 જુલાઈની વહેલી સવારે આશરે 1.30 વાગ્યે IST) નિલ આર્મસ્ટ્રોંગનો પગ ચંદ્ર પર મૂકાયો, ત્યારે અમને સૌને માનવજાતની મહાન સિદ્ધિ માટે પારાવાર ખુશી થઈ હતી. * * ** *
* * * અનન્યા/080112/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* *  * *  * *  * *
ગુજરાતી-અંગ્રેજી

અંગ્રેજી શીખવાની ધૂનમાં આપણે ક્યારેક ગુજરાતી ભાષાના અશુદ્ધ પ્રયોગો પ્રત્યે દુર્લક્ષ સેવીએ છીએ. ઉતાવળમાં હું પણ અશુદ્ધ વાક્યરચનાઓ કરી બેસું છું. ક્યારેક વાચકના હિતમાં સર્ચ એંજિન્સના સંભવિત પરિણામોનો વિચાર કરીને મારે છૂટ લઈને, શબ્દો કે વાક્યોને લખવા પડે છે. અજાણતાં થયેલ ભૂલ નજરે ચડે ત્યારે મને સાચે જ શરમ ઉપજે છે. એક મહત્વની વાત એ યાદ રાખીએ કે ગુજરાતી ભાષામાં અંગ્રેજી ભાષા જેવી પરોક્ષ રચનાઓ (Indirect naration) નથી.

અશુદ્ધ પ્રયોગ : અશોકે કહ્યું કે તે મુંબઈ ગયો હતો.

શુદ્ધ પ્રયોગ: અશોકે કહ્યું કે હું મુંબઈ ગયો હતો.

અશુદ્ધ પ્રયોગ: અનન્યાએ કહ્યું કે તેણીએ ફોન કર્યો હતો.

શુદ્ધ પ્રયોગ : અનન્યાએ કહ્યું કે મેં ફોન કર્યો હતો. * **

* * * * અનન્યા/080112/ આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન/હરીશ દવે/ Ananyaa/ * * *

* *  * *  * *

અનન્યા/071215/દેશ-દુનિયા

*

અનન્યા/071215/દેશ-દુનિયા

* * ભારતના દવા ઉદ્યોગ (Pharmaceutical Industry) નું કદ 2015ના વર્ષમાં 20 બિલિયન ડોલરનું થશે તેવો અંદાજ છે.

હેલ્થકેર અને ફાર્માસ્યુટિકલ (Healthcare and pharmaceutical) માર્કેટસ વિશ્વમાં ઝડપભેર વિકાસ પામી રહ્યાં છે.

ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ રીસર્ચ પાછળ કરોડો ડોલર ખર્ચીને નવી દવાઓ વિકસાવે છે. પહેલા તો ફાર્મા કંપનીનું આર એન્ડ ડી (R & D Research and Development) ડિપાર્ટમેન્ટ ઔષધિય ગુણો ધરાવતાં આશાસ્પદ કેમિકલ કંપાઉન્ડસમાંથી સંભવિત ઉપયોગી મોલિક્યુલને પસંદ કરવામાં આવે છે. તેના પર ત્રણ તબક્કાના તબીબી સંશોધનો – Clinical Trials Phase 1, 2 and 3 – કરવામાં આવે છે. તેમાં સફળ થનાર મોલિક્યુલને માનવીય સારવારમાં ઔષધિ-દવા તરીકે મંજૂરી મળે છે.

ભારતમાં અત્યારે જાણીતી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ ડો. રેડ્ડીઝ લેબોરેટરી (હૈદ્રાબાદ), રેનબેક્સી (દિલ્હી), ગ્લેનમાર્ક આદિ કંપનીઓ ફાર્મા સંશોધન ક્ષેત્રે અગ્રેસર છે. * * * * અનન્યા/071215/દેશદુનિયા/હરીશદવે * * *

* * એક રિપોર્ટ અનુસાર ભારતમાં સૌથી વધુ વાચક સંખ્યા (Readership) ધરાવનાર દૈનિક અંગ્રેજી વર્તમાનપત્ર “ધ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા (The Times of India) છે.

બધાં ભારતીય અઠવાડિકો (weekly)માં “ઇંડિયા ટુડે” (India Today) સૌથી વધુ વાચકો ધરાવે છે.

સૌથી વધારે રીડરશીપ ધરાવનાર માસિક (monthly) હિંદીમાં પ્રગટ થતું “ગૃહ શોભા” છે. બીજા ક્રમે અંગ્રેજી માસિક “રીડર્સ ડાયજેસ્ટ” (Readers Digest) આવે છે. * * અનન્યા/071215/દેશદુનિયા/હરીશદવે * *

* * એશિયા (Asia) ની બેંકોના એક સર્વેમાં એચએસબીસી ( HSBC) બેંક પ્રથમ ક્રમે મૂકાઈ છે. એશિયાની પ્રથમ 50 બેંકોમાં નવ (9) ભારતીય બેંક્સ છે. ભારતમાંથી એચડીએફ્સી (HDFC Bank) અને આઈસીઆઈસીઆઈ (ICICI Bank) આ બંને બેંક અગ્ર ક્રમે રહી છે *

* ભારતનાં વિવિધ રાજ્યોમાં હજારો એકર જમીનમાં બસો જેટલી નાની ટાઉનશીપ્સ વિકસી રહી છે. ઈન્ટીગ્રેટેડ ટાઉનશીપ્સ (Integrated Townships) તરીકે ઓળખાતી આ નાની નગરીઓ મેટ્રો શહેરો (Metro and Mega cities) પરનું ભારણ ઓછું કરવાના ઉદ્દેશ્યથી બની રહી છે.

તામિલનાડુમાં ચેન્નાઈ પાસે રચાનાર ઈન્ટીગ્રેટેડ ટાઉનશીપ “મહેન્દ્ર વર્લ્ડ સીટી” માં બેંગલોર (કર્ણાટક) ની આઈટી ક્ષેત્રની વિખ્યાત કંપની ઇન્ફોસિસ (Infosys, Bangalore) વિશ્વનું સૌથી મોટું સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ કેન્દ્ર વિકસાવવા આયોજન કરી રહી છે. * * અનન્યા/071215/દેશ-દુનિયા/હરીશ દવે * * *

* *