અનન્યા/080614/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
આજકાલ
.
ક્રુડ ઓઇલ – પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાઓનાં સંતુલન બગડતાં જાય છે. દેશ દેશનાં આર્થિક – વાણિજ્ય વ્યવહારોની સમસ્યાઓ વધતી જાય છે.
ગઈ કાલની દુનિયા સંપૂર્ણપણે પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટસના જોરે દોડતી હતી.
આજે બિનપ્રણાલીગત ઊર્જાસ્રોત તરફ ઝોક વધ્યો છે. ભારતમાં એનર્જીની જરૂરત કૂદકે અને ભૂસકે વધતી જાય છે. ઇલેક્ટ્રીસિટી – વિદ્યુત ઉત્પાદન ક્ષમતા મર્યાદિત છે. [...]

અનન્યા/080607/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
આજકાલ
* વિશ્વની આર્થિક વ્યવસ્થાનાં સમીકરણો બદલાઈ રહ્યાં છે.
ગઈ કાલના વિશ્વમાં અમેરિકા અને જાપાનની તૂતી બોલતી હતી. અમેરિકા અને યુરોપનાં માર્કેટ મહત્વનાં હતાં.
હવે વિશ્વના અર્થશાસ્ત્રીઓ બ્રિક (BRIC) દેશો – બ્રાઝિલ, રશિયા, ઇન્ડિયા, ચાઇના – પર મીટ માંડી બેઠા છે.
આપણે બ્રાઝિલ અને ભારત પર દ્રષ્ટિપાત કરીએ.
બ્રાઝિલની માથાદીઠ આવક – પર કેપિટા ઇન્કમ – 5115 ડોલર છે, જ્યારે [...]

અનન્યા/080322/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
.
આજ-કાલ
ભારતનું એક માત્ર રેલ્વે સ્ટેશન સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ (યુનાઈટેડ નેશન્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન – યુએન – યુનો – UN – UNO ) દ્વારા ‘વર્લ્ડ હેરિટેજ મોન્યુમેન્ટ’ તરીકે સન્માન પામ્યું છે, તે આપ જાણો છો?
મુંબઈ (મહારાષ્ટ્ર) નું છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનસ ઉર્ફે વિક્ટોરિયા ટર્મિનસ ઉર્ફે વીટી સ્ટેશન ‘વર્લ્ડ હેરિટેજ મોન્યુમેન્ટ’ છે.
યુનાઈટેડ નેશન્સની સંસ્થા યુનેસ્કો (UNESCO – United Nations [...]

અનન્યા/080315/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
અનન્યા/080315/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
આજકાલ
અમેરિકાના આર્થિક-વાણિજ્ય પ્રવાહોને તથા અમેરિકન ડોલરની નબળી સ્થિતિને વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાઓ અદ્ધર શ્વાસે જોઈ રહી છે. “અનન્યા”ના આગલા અંકોમાં આપે વિશ્વના આર્થિક પ્રવાહોની માહિતી મેળવેલ છે.
અમેરિકન અર્થતંત્રની માંદગી વિશ્વભરને (ભારતને પણ) વધતી-ઓછી પ્રભાવિત કરવા લાગી છે. એટલી નિરાંત કે, ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા છેક ચિંતાજનક સ્થિતિમાં તો નથી જ.
ક્યાં એક જમાનામાં વિદેશી હુંડિયામણ (ફોરેન એક્ષ્ચેંજ)ની કારમી અછત અને [...]

અનન્યા/080301/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
*
અનન્યા/080301/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

આજકાલ:

* * * અમેરિકા (USA)ના આર્થિક-વાણિજ્ય વિકાસના પાયામાં કેટલાક દીર્ઘદર્શી, સાહસિક ઉદ્યોગપતિઓ છે. વિશ્વમાં ઔદ્યોગિક ક્રાંતિનાં ઉદ્દીપક પરિબળો ઇંગ્લેન્ડ - યુરોપ અને અમેરિકામાં વિકસ્યાં, પરંતુ આર્થિક-વાણિજ્યના ક્ષેત્રોનો વ્યવસ્થિત વિકાસ તો અમેરિકાએ જ પ્રેર્યો.
ઓગણીસમી સદીના અમેરિકન ઉદ્યોગપતિઓને તેનો શ્રેય આપવો ઘટે.
ગઈ કાલના આ અમેરિકન ઇન્ડસ્ટ્રીયાલિસ્ટસમાં જહોન ડી. રોકફેલર (1839 -1937) અને એન્ડ્રુ કાર્નેગી (1835 [...]

અનન્યા/080209/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
.
અનન્યા/080209/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
આજ-કાલ
ભારતના જમશેદજી નસરવાનજી તાતા (જમશેદજી ટાટા) (Tata) ની સાહસવૃત્તિને પરિણામે એશિયાનો પ્રથમ સ્ટીલ પ્લાંટ ભારતમાં કાર્યરત થયો.
તાતા કુટુંબનું મૂળ વતન ગુજરાતનું નવસારી.
ટાટા ગ્રુપ (TATA Group) ની પ્રથમ કંપની ટાટા આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ કંપની (TISCO) નો આ ભારતીય સ્ટીલ પ્લાંટ પૂર્વ ભારતમાં સુવર્ણરેખા અને ખરકાઈ (ખારકાઈ) નદીને કિનારે સાકચી ગામ નજીક ઊભો થયો [...]

અનન્યા/080202/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
*
અનન્યા/080202/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
.
વિશ્વનાં મોટરકાર ઉદ્યોગમાં અવનવાં વમળો સર્જાઈ રહ્યાં છે. અમેરિકામાં મોટરકાર (પેસેંજર કાર) કંપનીઓ સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલી છે.
આ સમયે ભારતના ટાટા ગ્રુપ (Tata Grup of Companies) ની ટાટા મોટર્સ (Tata Motors) ની લાખ રૂપિયાની, નાનકડી ‘નેનો’ (Nano) મોટરકાર દેશ માટે સિદ્ધિદાયી બની છે.
“અનન્યા”ના વાચકોને કેટલીક આંકડાકીય માહિતી જરૂર રસપ્રદ લાગશે.
અમેરિકામાં 1975માં જનરલ [...]

અનન્યા/080126/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
*
અનન્યા/080126/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
ભારત વિશ્વના નકશા પર સામર્થ્યવાન રાષ્ટ્ર તરીકે ઊભરી રહ્યું છે.
આર્થિક ક્ષેત્રે અમેરિકા ( USA) અને યુરોપ (Europe) ના દેશો સહિત દુનિયાના તમામ રાષ્ટ્રો હવે ભારત પર મીટ માંડતા થયા છે.
આ સાથે જ રાષ્ટ્રની સુરક્ષા ભારત સરકાર માટે વિશેષ મહત્વની બની રહી છે. છેલ્લા થોડાં વર્ષોમાં દેશની સરકારોએ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે (Defence sector) સજાગતા દાખવી છે.
છેલ્લાં પાંચેક [...]

અનન્યા/080112/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
.
અનન્યા/080112/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
આજ-કાલ
ભારત અવકાશ-સંશોધન (Space Research) ક્ષેત્રે અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે હરણફાળ ભરી રહ્યું છે.
શરૂઆતમાં પહેલાં અવકાશ સંશોધન ડિપાર્ટમેંટ ઓફ એટમિક એનર્જીને હસ્તક હતું.
1962માં INCOSPAR (Indian National Committee for Space Research) ની રચના થઈ તથા થુમ્બા ઇક્વેટોરિઅલ રોકેટ લોંચિંગ સ્ટેશન (TERLS Thumba Equatorial Rocket Launching Station) ની સ્થાપનાના પ્રયત્નો આરંભાયા. 1963ના નવેંમ્બરમાં થુમ્બા ખાતેથી ભારતનું પ્રથમ રોકેટ છોડવામાં [...]

અનન્યા/080105/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
.
આજ-કાલ
ભારતના સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામમાં કેટલાક ઉદ્યોગપતિઓ તેમજ કોર્પોરેટ હાઉસીસનું વિશિષ્ટ યોગદાન છે.
ભારતના સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામમાં ગાંધીજીને સાથ આપવામાં બિરલા ગ્રુપના જી. ડી. બિરલા (ઘનશ્યામદાસ બિરલા G D Birla) નું ખાસ સ્થાન છે. ગાંધીજીએ ઘણી વાર બિરલા હાઉસનું આતિથ્ય માણ્યું હતું. મુંબઈ કે દિલ્હીમાં ગાંધીજી માટે નિવાસની વ્યવસ્થા કરવામાં ઘનશ્યામદાસ બિરલા તત્પર રહેતા.
આજે જી.ડી. બિરલાના પુત્રો-પૌત્રોએ બિરલાનું સામ્રાજ્ય વિશાળ [...]

અનન્યા/071229/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*

અનન્યા/071229/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
.

આજકાલ વિશ્વમાં પર્યાવરણ  પ્રદૂષણ  અને ગ્રીન હાઉસ ઇફેક્ટ પર ચિંતા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
શહેરીકરણ, ઔદ્યોગીકરણ અને બેમર્યાદ ઉપભોક્તાવાદ જમીન, જળ અને વાયુમાં પ્રદૂષણ વધારતાં પરિબળો છે. “અનન્યા”નાં વાચકો જાણે છે કે વાતાવરણમાં રહેલ ઓઝોન વાયુનું સ્તર સૂર્યનાં નુકશાનકારક વિકિરણો (દા.ત. અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણો) થી પૃથ્વીનું રક્ષણ કરે છે. 
પૃથ્વી પરથી વાતાવરણમાં ઓકાતા દૂષિત વાયુઓને કારણે [...]

અનન્યા/071222/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
અનન્યા/071222/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
આજ-કાલ
* ભારતમાં પહેલું કોમ્પ્યુટર HEC-2M કોલકતા (કલકત્તા) માં ઇ.સ. 1955માં કાર્યરત થયું.
1975માં પર્સનલ કોમ્પ્યુટર (PC) અમેરિકન માર્કેટમાં આવ્યા પછી વિશ્વભરમાં કોમ્યુટર્સનો ઉપયોગ કૂદકે ને ભૂસકે વધતો ગયો છે.
1976માં અમેરિકામાં સેમૂર ક્રે (Seymour Cray) નામના કોમ્પ્યુટર એન્જિનિયરે દુનિયાનું સર્વપ્રથમ સુપર-કોમ્પ્યુટર બનાવ્યું.
સામાન્ય શબ્દોમાં સમજાવું તો, જે કોમ્પ્યુટર એક સેકંડમાં કરોડો અટપટી અને સંકુલ માહિતીઓ [...]

અનન્યા/071215/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

*
અનન્યા/071215/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
* અમેરિકામાં ચિંતાજનક ઇકોનોમી અને સબ-પ્રાઇમ પ્રોબ્લેમ પછી અમેરિકન ડોલર નબળો પડતો જાય છે, તો ભારતમાં આર્થિક ક્ષેત્રમાં (કાંઇક વિસ્મયજનક તેજી) સાથે રૂપિયો મજબૂત થઈ રહ્યો છે. આ સમાચાર ભારતના આઈટી (IT - Information Technology) ક્ષેત્ર માટે ચિંતા પ્રેરી રહ્યા છે.
અમેરિકન ડોલર – ભારતીય રૂપિયાના બદલાતા એક્ષ્ચેન્જ રેટ (American Dollar – Indian Rupee Exchange [...]

અનન્યા/071208/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

* *
અનન્યા/071208/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
* *
આજકાલ:
ભારતની પ્રથમ દરજ્જાની બાયોટેક  કંપની બેંગલોરની  “બાયોકોન” (Biocon , Bangalore, Karnatak) વખતોવખત સમાચારમાં ચમકતી રહે છે.
બાયોકોનની સફળતા તેના સ્થાપક મહિલા વૈજ્ઞાનિક કિરણ મઝુમદાર -શૉ (Kiran Mazumdar - Shaw)ને આભારી છે.
ત્રીસેક વર્ષ પહેલાં એક ગેરેજમાં બાયોકોન કંપનીનો આરંભ થયો. પપૈયામાંથી એન્ઝાઇમ (ઉત્સેચક) પેપિનને એક્સ્ટ્રેક્ટ કરી  કિરણ મઝુમદાર -શૉએ બાયોકોનના પાયા નાખ્યા.
આજે બાયોકોન એક હજાર [...]

અનન્યા/071201/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન

.
અનન્યા/071201/આજકાલ-સામાન્યજ્ઞાન
. આજકાલ:
ભારતના પ્રિન્ટ મીડિયા (Print Media) માં સામયિકો - મેગેઝિન્સનો વિકાસ અતિ ઝડપી છે.
તેમાં બે મુદ્દાઓ ધ્યાન ખેંચે તેવા છે. એક એ કે, સામયિકોના 20 કરોડ જેટલા વાચકોમાં લગભગ અડધોઅડધ વાચકો ગ્રામ્ય વિસ્તાર (Rural area)ના છે. બીજો મુદ્દો એ કે, ભારતમાંથી અધ.. ધ.. ધ કહી શકાય તેવા 4000 અંગ્રેજી મેગેઝિન્સ પ્રકાશિત થાય છે અને તેના [...]