અનન્યા/080503/ફિલ્મ-સિનેમા

.

ગુજરાતી ઇન્ટરનેટ પર ફિલ્મ-સિનેમાના ઇતિહાસની રસપ્રદ શ્રેણી ( હપ્તો 27)

આપને ચીમનલાલ લુહારની થોડી શી વાત કરી દઉં.

“ચીમનલાલ એમ. લુહાર બી.એસસી”નો જન્મ 1901માં થયો હતો. તેમની સિનેમા જગતની કારકિર્દીની શરૂઆત લેખક અને સિનેમેટોગ્રાફર તરીકે થઈ.

પટ્ટણી ભાઈઓની ‘સૌરાષ્ટ્ર ફિલ્મ કંપની’માં ચીમનલાલ લુહાર પ્રકાશમાં આવ્યા. “અનન્યા”ના મિત્રોને તે સમયની ફિલ્મોના નામ કહું તો સાચે જ હસવું આવશે! ‘ઈશ્કનો ઉમેદવાર’, ‘સનમની શોધમાં’, ‘સુધરેલ શયતાન’ ઈત્યાદિ …

ચીમનલાલ લુહાર સૌરાષ્ટ્ર ઉપરાંત કોહિનૂર ફિલ્મ્સ, કૃષ્ણ ફિલ્મ્સ, શારદા ફિલ્મ્સ વગેરે ફિલ્મ કંપનીઓ સાથે સંકળાયા. પાછળથી તેમણે પોતાની ફિલ્મ નિર્માણકંપની પણ સ્થાપી.

તેમની ફિલ્મોમાં ભાત ભાતના કલાકારો ચમક્યા. ‘સનમની શોધમાં’ ફિલ્મથી અભિનેત્રી ડોરોથી જાણીતી થઈ, પછી તેને હર્ષદરાય સાકરલાલ મહેતા દિગ્દર્શિત ‘સોનેરી ખંજર’માં પણ કામ મળ્યું.

ત્રીસ જ વર્ષની નાની ઉંમરે ચીમનલાલ લુહાર ફિલ્મ દિગ્દર્શક બન્યા.

સિંધ પ્રદેશની વિખ્યાત પ્રેમ કથા પર આધારિત ફિલ્મ ‘સસ્સી પુન્નુ’નું દિગ્દર્શન તેમણે અન્ય એક સહયોગી સાથે સફળતાથી કર્યું.

ફિલ્મ ડાયરેક્ટર તરીકે ચીમનલાલની બીજી ફિલ્મ ‘તલાશ-એ-હક’.

આ ફિલ્મમાં અલ્હાબાદના જદ્દનબાઈની છ વર્ષની પુત્રી બાળ કલાકાર તરીકે આવી અને પછીના થોડા વર્ષોમાં તો મુંબઈના ફિલ્મજગતની ટોચની અભિનેત્રી તરીકે હિંદુસ્તાનમાં જ નહીં, વિદેશમાં પણ નામના પામી. ‘અનન્યા’ના મિત્રો! આપ જાણો છો તે બાળ કલાકારને?

ચીમનલાલ લુહારની ‘તલાશ-એ-હક’માં બાળ કલાકાર તરીકે રજૂ થનાર છ વર્ષની બાળકી તે નરગીસ; સમય જતાં નરગીસ દિલીપકુમાર સાથે ‘મેલા’ તથા રાજ કપૂર સાથે ‘આવારા’, ‘બરસાત’ જેવી સફળ ફિલ્મોમાં નામ કમાયાં.

મુંબઈ-બોલિવુડમાં છવાઈ જનાર બિલિમોરાના વતની એવા ગુજરાતી ફિલ્મ-નિર્માતા મહેબૂબની ફિલ્મ ‘મધર ઇંડિયા’એ નરગીસને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે પ્રસિદ્ધિ અપાવી. પણ નરગીસની આ સિદ્ધિ જોવા ચીમનલાલ લુહાર ન રહ્યા; 1948માં માત્ર 47 વર્ષની ઉંમરે ચીમનલાલ લુહારનું અવસાન થયું.

* * ** * * ગુજરાતી ઇન્ટરનેટ પર સાપ્તાહિક “અનન્યા” પર સિનેમા (ચલચિત્ર)ના ઇતિહાસની સર્વપ્રથમ રસપ્રદ શ્રેણી ( હપ્તો 27) * * અનન્યા/080503/ફિલ્મસિનેમા/હરીશદવે * * *

* * * * * * * * **